Heb je mechanische ventilatie en wil je verbetering in je ventilatie aanbrengen? Denk dan aan de volgende mogelijkheden:

A) Slim ventileren met beperkte investeringen

B) Slim ventileren voor een aardgasloze woning

A) Slim ventileren met beperkte investeringen

1. Lucht wordt afgezogen in de natte ruimten (deeloplossing)

De lucht wordt door één centrale ventilator afgezogen in keuken, badkamer en toilet (zogenaamde natte ruimten). Deze lucht moet weer aangevuld worden. Door ventilatieroosters of (klep)raampjes komt verse lucht de woning binnen. Dat gebeurt meestal in de verblijfsruimten (woon- en slaapkamers). Onder de binnendeuren zitten kieren waardoor de lucht van de verblijfsruimten via de gang naar de natte ruimten kan stromen. Om dit goed te laten werken moeten de ventilatieroosters of (klep)raampjes open staan en moeten de kieren onder de deur open blijven.

Ventilatieroosters kunnen zorgen voor een oncomfortabele situatie.

Heb je triple glas en/of vloerverwarming?

Dan zal gedurende het stookseizoen de lucht, die door ventilatieroosters of (klep)raampjes binnen komt, naar beneden vallen. Dit komt door de lage temperatuur van de buitenlucht. Bij triple glas wordt er minder gestookt, dus de koude lucht wordt niet door stijgende lucht meegenomen. Vloerverwarming levert weinig stroming onder het raam, zodat deze ook de koude lucht niet mee naar boven kan nemen.

Oplossing: Kies voorlopig voor kiepramen.

Als je nieuwe kozijnen met triple glas laat plaatsen wil je geen ventilatieroosters omdat de lucht dus daar naar beneden komt vallen. Bovendien als je later een ventilatiesysteem aan gaat leggen, zit je dan met roosters in de gevel die dichtgemaakt moeten worden.

Daarom wordt geadviseerd om nieuwe kozijnen met triple glas te laten plaatsen en tegelijkertijd de ventilatiesystemen met balansventilatie en warmteterugwinning. Als dat niet kan, kies dan voor kozijnen met kiepramen met kierstand. Een kiepraam zorgt ervoor dat de verse lucht hoog in de ruimte binnenstroomt waardoor het iets meer opwarmt dan lucht die lager binnenkomt.

Maar het is nog steeds niet optimaal. Hopelijk komt er in een later stadium ventilatie met warmteterugwinning. Als die komt, kan je de kiepramen dicht doen. Dan is de eindsituatie esthetisch en energetisch beter dan wanneer je dichte ventilatieroosters hebt, die je niet of nauwelijks gebruikt.

2. Energiezuinige ventilator met vraagsturing

De woning heeft mechanische ventilatie (afzuiging in keuken, badkamer en toilet).

Als de ventilatie nog wordt verzorgd door een oudere ventilatiebox met wisselstroomventilator, dan kun je een nieuwe energiezuinige ventilatiebox met gelijkstroomventilator (laten) plaatsen, deze bespaart op het elektriciteitsverbruik.

Voordelen energiezuinige ventilatiebox

• Lager energieverbruik, en dus lagere kosten. De ventilatie-unit verdient zichzelf terug.
• Minder geluid.

Als je de ventilatiebox laat vernieuwen, kun je meteen vraagsturing laten aanbrengen. Deze zorgt ervoor dat als de CO₂ in de kamer (bij bezoek) of het vocht in de badkamer (bij douchen e.d.) of keuken (bij koken) toeneemt, dat de ventilator automatisch harder gaat werken en na een tijdje weer automatisch zachter gaat draaien. Zo heb je altijd voldoende verse lucht, maar ook niet teveel.

Aandachtspunt

Laat bij het plaatsen van de ventilatiebox de ventilatiekanalen reinigen.

B) Slim ventileren met de ambitie: een aardgasloze woning

1. Centrale balansventilatie met warmteterugwinning en vraagsturing

De woning heeft mechanische ventilatie (afzuiging in keuken, badkamer en toilet). Je kunt de ventilatiebox vervangen door een balansventilatiebox met warmteterugwinning en vraagsturing.

De opgewarmde lucht kan op twee manieren de woning worden ingeblazen:

1. Via de woon- en slaapkamers (zoals bij nieuwbouw). Er zijn dan wel luchtkanalen nodig voor de luchttoevoer, dus daar moet voldoende ruimte voor zijn. Denk aan een niet gebruikte schoorsteen of een leidingschacht. Achteraf luchtkanalen in de woning aanbrengen leidt vaak tot meer overlast in de woning en tot hogere kosten, maar je hebt dan wel een heel goed werkend systeem, waarbij de verse lucht direct naar de woon- en slaapkamers gaat. Als de woning grondig op de schop gaat, is deze optie wel te overwegen.
2. Via het trapgat. Er bestaat een systeem met ventilatoren die zorgen voor luchtuitwisseling tussen kamers en trapgat. Het systeem is vraaggestuurd en is ontwikkeld door Brink.

Vraaggestuurde venitlatiesystemen zorgen er voor dat er meer geventileerd wordt als het nodig is, en minimaal als het kan. Zo blijft de lucht fris met een minimaal energieverbruik.

Aandachtspunt

Systeem 1 is stiller omdat er alleen centrale ventilatoren zijn. De ventilatiebox kan op bijvoorbeeld de zolder hangen. Bij systeem 2 heb je naast de centrale ventilatoren ook nog een ventilator in elke kamer. Dit zijn geruisarme ventilatoren, maar sommige mensen hebben daar toch last van. Controleer of de gevel luchtdicht is. Als er naden of kieren zijn, dicht deze dan af. Heb je ventilatieroosters? Haal deze weg of maak ze goed dicht. Een ventilatie-unit heeft stoffilters om de warmtewisselaar te beschermen tegen verstopping. Je kan de filter in de luchttoevoer vervangen door een fijnstoffilter zodat er minder pollen en roet met de verse lucht mee naar binnen komt.  Houd ventilatiekanalen schoon. Deze moeten eens in de acht jaar gecontroleerd en zo nodig gereinigd worden. Vervang regelmatig de luchtfilters. Als de filters verstopt raken, kunnen ze gaan scheuren. Dat is slecht voor de installatie en zorgt er ook voor dat er ongezonde lucht ingeblazen wordt.

Warmteterugwinning = Warmte uit afzuiglucht verwarmt verse toevoerlucht op: dit bespaart energie, is comfortabeler door warme toevoerlucht, is gezonder door de continue ventilatie.

Vraagsturing = Sensoren meten CO₂– en/of vochtgehalte en gaan harder ventileren als het nodig is en automatische weer minder hard als het kan. Dit zorgt continu voor gezonde lucht voor een zo laag mogelijk energieverbruik.

2. Decentrale ventilatie met warmteterugwinning en vraagsturing

Je kunt ook per vertrek (woon-/slaapkamer, keuken, badkamer en toilet) een ventilatie-unit in de buitenmuur plaatsen. Deze

• blaast verse lucht in
• zuigt lucht uit de ruimte af.

De ventilatie-unit is voorzien van warmteterugwinning, vraagsturing en evt. radiator. Vanwege de kosten en de hoeveelheid werk wordt er vaak voor gekozen om niet alle ruimten van een eigen ventilatie-unit te voorzien. Je kan ook alleen de woonkamer en/of een werk/studeerkamer van units voorzien. Kijk bij hybride ventilatie.

Aandachtspunten

• Controleer of de gevel luchtdicht is. Als er naden of kieren zijn, dicht deze dan af. Heb je ventilatieroosters? Haal deze weg of maak ze goed dicht.
• Houd de binnendeuren dicht. Zitten er kieren onder de binnendeuren? Plaats een drempel of tochtstrip (maar doe dit alleen bij kamers met een eigen ventilatie-unit).
• Voor decentrale ventilatie hoef je geen kanalen aan te leggen, dus minder onderhoud.
• Neem een ventilatie-unit die een bypass of een zomerstand heeft. Als je tijdens een hittegolf de woning wil af laten koelen, wil je niet dat de toevoerlucht wordt opgewarmd. De bypass zorgt ervoor dat de lucht niet door de warmtewisselaar stroomt. Een zomerstand zorgt ervoor dat de unit alleen afzuigt. Door ramen open te zetten, kan de woning weer afkoelen.
• Een ventilatie-unit heeft stoffilters om de warmtewisselaar te beschermen tegen verstopping. Je kan de filter in de luchttoevoer vervangen door een fijnstoffilter zodat er minder pollen en roet met de verse lucht mee naar binnen komt.
• Let op het geluid. In de slaapkamers is dat bij voorkeur minder dan 25dB(A). Het geluidsniveau hoort op het energielabel vermeld te worden.

Warmteterugwinning = Warmte uit afzuiglucht verwarmt verse toevoerlucht op: dit bespaart energie, is comfortabeler door warme toevoerlucht, is gezonder door de continue ventilatie.

Vraagsturing = Sensoren meten CO2- en/of vochtgehalte en gaan harder ventileren als het nodig is en automatische weer minder hard als het kan. Dit zorgt continu voor gezonde lucht voor een zo laag mogelijk energieverbruik.